Szkoła w Polsce Ludowej

1946-1989 - Rozwój i przemiany w okresie PRL

Rok szkolny 1945/1946

3 września 1945

Dnia 3 września 1945 roku rozpoczął się nowy rok szkolny. Egzamin wstępny do klas pierwszych – ustny i pisemny z języka polskiego i arytmetyki oraz ustny z geografii i przyrody odbył się 3-4 sierpnia. Nowy rok szkolny rozpoczęło 348 uczniów.

Nadal brakowało nauczycieli m.in. „…do nauczania organizacji i techniki, handlu i towaroznawstwa z fizyką i chemią…". Ponieważ była duża liczba uczniów w klasach pierwszej i drugiej, zachodziła potrzeba podzielenia tych klas na oddziały, co powodowało dalsze kłopoty kadrowe a nawet problemy z wyposażeniem sal.

W krótkim terminie zorganizowano lekcje pisania na maszynie. Do nauki przeznaczono 6 maszyn. Nie było dzienników, dlatego też nauczyciele wpisywali tematy lekcji na kartkach. Szkoła nie mogła liczyć na pomoc finansową Koła Rodzicielskiego, ponieważ składki były nieregularne.

Od pierwszych lat istnienia szkoły dużą uwagę przywiązywano do praktyk. Uczniowie Gimnazjum Kupieckiego mieli do odbycia około 300 godzin (dwa tygodnie w czasie wakacji wielkanocnych i cztery w czasie tzw. wielkich wakacji), uczniowie Rocznej Szkoły Przysposobienia Spółdzielczego – około 200 godzin.

Praca wychowawcza w powojennej szkole

Nauczyciele, tak jak i obecnie, mieli obowiązek przygotować rozkłady materiału. Musimy pamiętać, że z poprzedniego roku szkolnego 1944/1945 pozostała jeszcze część materiału, dlatego też niektóre partie materiału trzeba było przerobić ogólnie.

Od listopada 1945 roku do kwietnia 1946 roku przewidywano prowadzenie lekcji samokształceniowych i dokształcania dla klas II i III Gimnazjum Kupieckiego i Rocznej Szkoły Przysposobienia Spółdzielczego. Zajęcia te miały być odpłatne (5 zł miesięcznie), miały to być głównie powtórki oraz wyrównywanie zaległości.

„Przy wychowaniu należy zwrócić uwagę na 3 momenty: 1. wychowanie etyczno-moralne, 2. wychowanie obywatelskie, 3. wychowanie obyczajowe".

Dużą wagę przywiązywano do frekwencji. Uczniowie byli dokładnie rozliczani z godzin nieusprawiedliwionych, a liczba godzin nieobecności na zajęciach była odnotowywana na świadectwie. Podkreślano także konieczność przestrzegania punktualności tak ze strony nauczycieli, jak i uczniów.

Równie ważna jak punktualność była dyscyplina uczniowska. Wskazywano, że nie wystarczy o niej mówić tylko na lekcjach wychowawczych, każdy nauczyciel musi na każdym kroku zwracać uwagę na nieodpowiednie zachowanie uczniów.

Młodzież naszej szkoły była zobowiązana do udziału w niedzielnym nabożeństwie o godzinie 9:00. W okresie m.in. adwentu organizowana była wspólna spowiedź i komunia. Przed świętami Bożego Narodzenia odbywała się szkolna uroczystość gwiazdkowa.

Władze Urzędu Bezpieczeństwa w szkole

18 grudnia 1945

Urząd Bezpieczeństwa (UB) – nazwa jednostek organizacyjnych policji politycznej istniejących w Polsce w latach 1944-1956, utworzonych pod nadzorem NKWD. Urząd Bezpieczeństwa miał swoje oddziały w województwach i powiatach, a więc i w Chojnicach.

Na dzień 18 grudnia 1945 roku zwołano nadzwyczajne posiedzenie Rady Pedagogicznej. Zostało to spowodowane obecnością funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w szkole. Urząd Bezpieczeństwa uzyskał informacje o dorysowaniu koron orłom na godłach państwowych.

Przedstawiciele bezpieki przybyli do szkoły i stwierdzili, że na niektórych, nieoszklonych, godłach dorysowano kredą koronę. Kiedy oględzin dokonała Rada Pedagogiczna stwierdzono, że dorysowanych koron już nie ma. Najprawdopodobniej młodzież, po dokonaniu lustracji przez funkcjonariuszy UB, usunęła je.

Rada Pedagogiczna zastrzegła sobie, że gdyby apel o przyznanie się do winy odniósł pozytywny rezultat, to wówczas Rada w pierwszym rzędzie jest kompetentna do wyciągnięcia konsekwencji wobec winowajców „…Rada Pedagogiczna uważa się jednak w pierwszym rzędzie za kompetentną do wyciągnięcia wobec tych osób odpowiednich konsekwencji, mieszczących się w ramach sankcji wychowawczych…".

Sprawcy dorysowania koron mieli odwagę cywilną i przyznali się do winy. Rada Pedagogiczna biorąc ten fakt pod uwagę, oraz to, że nie zdawali sobie w pełni sprawy z konsekwencji takiego postępowania, zdecydowała o obniżeniu stopnia z zachowania do odpowiedniego.

Pierwszy egzamin dojrzałości w powojennej szkole

Egzamin dojrzałości odbywał się pod koniec czerwca. Uczniowie zdający egzamin dojrzałości musieli być do niego dopuszczeni. Ostatecznie do egzaminu dojrzałości dopuszczono 22 osoby (po ustaleniu rocznych ocen z poszczególnych przedmiotów i dokładnym omówieniu postępów abiturienta, tylko jedna osoba nie została dopuszczona do matury, ponieważ nie była klasyfikowana ze względu na długą nieobecność spowodowaną chorobą).

Do 8 czerwca miały być podane tematy do ustnego egzaminu maturalnego, z każdego przedmiotu po 3 pytania dla każdego ucznia. Egzamin pisemny miał się odbyć 21 i 22 czerwca, a 25 czerwca – konferencja w sprawie dopuszczenia do egzaminu ustnego, który miał miejsce 28 czerwca.

W sumie 21 absolwentów otrzymało świadectwo dojrzałości Spółdzielczego Liceum Handlowego. Dawało im ono przygotowanie do pracy w przedsiębiorstwach handlu towarowego oraz w działach handlowych różnych przedsiębiorstw gospodarczych i oczywiście uprawniało do ubiegania się o przyjęcie na wyższe uczelnie.

4 lipca 1946

Dnia 4 lipca 1946 roku odbyło się uroczyste pożegnanie maturzystów. Po odśpiewaniu hymnu Spółdzielczości dyrektor M. Wojciechowski pożegnał maturzystów. Następnie przemawiali uczniowie klas młodszych. Uroczystość została zakończona odśpiewaniem „Gaudeamus igitur". Wieczorem nastąpiło rozdanie świadectw.

Przemiany organizacyjne szkoły

1946/47

Z nowym rokiem szkolnym 1946/47 przemianowano Gimnazjum Kupieckie na Gimnazjum Handlowe. Klasę wstępną ukończyło w 1947 roku – 35 uczniów, a w 1948 roku – 30 uczniów. Gimnazjum Handlowe realizowało z młodzieżą starszą i zdolniejszą w jednym roku szkolnym program klasy trzeciej i czwartej, umożliwiając jej wcześniejsze przejście do pracy zawodowej, względnie kontynuowanie nauki w liceum.

W roku szkolnym 1947/48, po zlikwidowaniu rocznej Szkoły Przysposobienia Spółdzielczego, otwarto dwuletnie Gimnazjum Spółdzielcze dla dorosłych, aby udostępnić naukę tym, którzy jako pracujący mieli chęć dokształcania się w obranym zawodzie.

W obsadzie nauczycielskiej w roku szkolnym 1947/48 zaszły poważne zmiany. Dotychczasowy organizator szkoły w latach powojennych dyrektor Maksymilian Wojciechowski przeniósł się do Koszalina, a jego stanowisko przejął dyrektor Jan Zenker – dotychczasowy nauczyciel.

1948/49

W roku szkolnym 1948/49 Gimnazjum Handlowe zostało zlikwidowane, a otwarto 3-letnie Liceum Administracyjno-Handlowe I stopnia, które nie kończyło się egzaminem maturalnym. W szkole uczyło się łącznie 472 uczniów.

1950/51

Dalsze zasadnicze zmiany nastąpiły w roku szkolnym 1950/51. Licea I i II stopnia ulegały stopniowej likwidacji, a szkoła rozpoczęła nabór do 3-letniego Technikum Administracyjno-Gospodarczego.

1954

W sierpniu 1954 roku w związku z wielkim zapotrzebowaniem na pracowników finansowych i administracyjnych w rolnictwie, szczególnie w państwowych gospodarstwach rolnych, rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i państwowych ośrodkach maszynowych – Ministerstwo Finansów przekazało obiekt szkolny Ministerstwu Rolnictwa, które otworzyło w Chojnicach 4-letnie Państwowe Technikum Rachunkowości Rolnej.

Z chwilą przejścia szkoły pod nadzór Ministerstwa Rolnictwa rozpoczął się okres stabilizacji i intensywnego rozwoju. O ile od roku 1945 do 1954 do szkoły uczęszczała młodzież z Chojnic i najbliższych okolic, to od roku 1954 szkoła stała się placówką oświatową na szczeblu województwa.

Ostatnie trzydziestolecie - Lata osiemdziesiąte

1978/1979

Dnia 25 sierpnia 1978 roku odbyło się posiedzenie Rady Pedagogicznej rozpoczynające rok szkolny 1978/1979. Pracę w szkole podjęli nowi nauczyciele. Ówczesny dyrektor Rajmund Starszak wyznaczył priorytety na nowy rok szkolny zgodne z wytycznymi Ministerstwa.

Celem szkoły, obok podstawowych działań, takich jak było kształcenie i wychowanie, było dbanie o poszerzenie bazy dydaktycznej, w szczególności wyposażenie gabinetów: przysposobienia obronnego, biologii, matematyki, chemii oraz fizyki.

W latach osiemdziesiątych w szkole nauczano następujących przedmiotów: język polski, język rosyjski, matematyka, statystyka, fizyka, chemia, geografia, historia, propedeutyka, przysposobienie obronne, ekonomia polityczna, prawoznawstwo, biurowość, rachunkowość, pisanie na maszynach, produkcja roślinna, produkcja zwierzęca, materiałoznawstwo, mechanizacja, ekonomia i organizacja gospodarstw, bezpieczeństwo i higiena pracy, wychowanie obywatelskie oraz zajęcia praktyczne z uprawy roli i hodowli zwierząt.

Do 1989 roku władze polityczne zalecały kształcić młodzież w duchu patriotycznym, internacjonalistycznym, w duchu tolerancji, wolności sumienia, sprawiedliwości społecznej, poszanowania pracy i symboli narodowych, umiłowania ojczyzny, ojczystej kultury i języka.

Sierpień 1980

Ogromny wpływ na życie szkoły miała sytuacja polityczna w państwie. Echem zarówno wśród nauczycieli jak i wśród uczniów odbiły się wydarzenia z sierpnia 1980 roku. Część nauczycieli wzięła udział w ogólnopolskim strajku nauczycieli, po którym powstały: szkolny oddział Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz Niezależny Związek Zawodowy „Solidarność".

Również uczniowie poczuli pierwsze podmuchy wolności, żądając zmian w kodeksie uczniowskim i liberalizacji obowiązków. Sprawę zajęła się Rada Młodzieżowa, której powierzono rozwiązywanie problemów i konfliktów wewnątrzszkolnych.

Stan wojenny - 1981

W czasie trwania stanu wojennego szkoły funkcjonować miały według zarządzenia z 18 grudnia 1981 roku „O funkcjonowaniu i organizacji szkoły w czasie stanu wojennego". Władze państwowe nałożyły odpowiedzialność za funkcjonowanie szkoły na Dyrektora placówki.

Uczniowie otrzymali tymczasowe dowody osobiste, zakazano uczestnictwa w zgromadzeniach i manifestacjach pod groźbą pozbawienia wolności, ograniczono swobodę przemieszczania się i tajemnicę korespondencji. W soboty odbywały się zajęcia opiekuńczo-wychowawcze, by młodzi ludzie nie mieli zbyt wiele czasu i nie zajmowali się polityką.

Wszelkie imprezy zostały zawieszone, także szkolna Studniówka, konkursy i olimpiady, apele. Zawieszono funkcjonowanie związków zawodowych, a wszelkie zebrania mogły odbywać się tylko w obecności Dyrektora.

1989/1990

Przełomowy rok szkolny 1989/1990 przyniósł znaczące zmiany. Nowa sytuacja społeczno-polityczna, zmiany gospodarcze w kraju zmusiły pracowników szkoły do podjęcia decyzji dotyczących reorganizacji placówki. Zmiany te miały również dotyczyć działań wychowawczych, które opierać się miały na mocnym fundamencie Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela.

Poznaj inne okresy historii szkoły: